October 6
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન — ભાગ ૬૨ સાચી જીત કોને કહેવાય? દુનિયા કહે: જેની પાસે વધારે માલ છે, એ જીત્યો. જેની પાસે વધારે પાવર છે, એ જીત્યો. જેને વધારે લોકો ફોલો કરે છે, એ જીત્યો. પણ કુરઆનનો માપદંડ અલગ છે. અલ્લાહ કહે છે: فَمَن زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ “જેને દોઝખથી દૂર કરવામાં આવ્યો અને જન્નતમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો, ખરેખર એ જ સફળ થયો.” સૂરા આલે ઇમરાન 3:185 માણસ આખી જિંદગી દુનિયાની જીત પાછળ દોડતો રહે છે. મોટું ઘર, વધારે પૈસા, મોટું નામ, લોકોની વાહવાહ. પણ એક દિવસ બધું અહીં જ રહી જવાનું છે. અસલ જીત એ છે કે આખિરતમાં અલ્લાહ રાજી હોય. એટલે મોમિને ક્યારેક પોતાની જાતને પૂછવું જોઈએ: “હું દુનિયામાં જીતવા માટે જીવી રહ્યો છું કે આખિરતમાં કામ આવવા માટે?” દુનિયાની જીત થોડા સમયની છે. આખિરતની જીત હંમેશા માટે છે. |
|
October 5
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન — ભાગ ૬૧ અમાનત કોની છે? કોઈના હાથમાં પૈસા આવે, કોઈને હોદ્દો મળે, કોઈને લોકોની જવાબદારી સોંપાય. તો શું એ બધું તેની પોતાની મિલકત બની જાય? અલ્લાહ કહે છે: وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَن يَغُلَّ ۚ وَمَن يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ “કોઈ નબી માટે ખયાનત કરવી યોગ્ય નથી. અને જે ખયાનત કરશે, તે કયામતના દિવસે જે વસ્તુમાં ખયાનત કરી હશે તે લઈને આવશે.” સૂરા આલે ઇમરાન 3:161 આ આયત આપણને એક વાત બહુ સાફ શીખવે છે: અમાનત હોય ત્યાં ખયાનત નહીં. પૈસા હોય કે પદ, માલ હોય કે જવાબદારી, અલ્લાહની નજરથી કોઈ વસ્તુ છૂપી નથી. દુનિયામાં હિસાબ ન લેવાય, લોકોને ખબર ન પડે, વક્તી ઇઝ્ઝત પણ મળી જાય... પણ આખિરતમાં શું જવાબ આપવાનો છે? મોમિન માટે અસલ સવાલ એ નથી કે “લોકોને ખબર પડી કે નહીં?” અસલ સવાલ છે: “અલ્લાહને ખબર છે કે નહીં?” અને જવાબ આપણને ખબર છે. |
|
October 3
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન — ભાગ ૬૦ મદદ કોની અને ભરોસો કોના પર? મુશ્કેલી આવે ત્યારે આપણે સૌથી પહેલા કોને યાદ કરીએ છીએ? કોઈ ઓળખાણવાળા માણસને? પૈસાવાળા માણસને? પદવાળા માણસને? મદદ માટે માણસને સંપર્ક કરવો જરાય ખોટું નથી. દુનિયામાં માણસ કારણ બની શકે છે. પણ દિલનો ભરોસો કોના પર છે, એ અસલ સવાલ છે. અલ્લાહ સૂરા આલે ઇમરાનમાં કહે છે: إِن يَنصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ ۖ وَإِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا الَّذِي يَنصُرُكُم مِّن بَعْدِهِ ۗ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ “જો અલ્લાહ તમારી મદદ કરે તો કોઈ તમને હરાવી શકતું નથી. અને જો તે તમને છોડે તો તેના પછી કોણ તમારી મદદ કરી શકે? અને મોમિનોએ અલ્લાહ પર જ તવક્કુલ કરવો જોઈએ.” સૂરા આલે ઇમરાન 3:160 સમજણ: વ્યક્તિ મદદ કરે છે, અલ્લાહ મદદ પહોંચાડે છે. અસબાબ આપણે કરીએ, પરિણામ અલ્લાહના હાથમાં છે. એટલે મોમિન માણસની મદદ લે, પણ માણસને પોતાની આખરી આશા ન બનાવે. કારણ કે જે દિલ અલ્લાહ પર તવક્કુલ રાખે છે, તે કોઈ વ્યક્તિના હાથમાં પોતાની ઇઝ્ઝત, ડર અને ભરોસો સોંપતું નથી. આ જ તવક્કુલ છે. |
|
October 2
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન — ભાગ ૫૯ ઇમ્તિહાન શું બતાવે છે? જ્યારે બધું આપણી મરજી પ્રમાણે ચાલે, ત્યારે ઈમાન વિશે વાત કરવી આસાન છે. પણ જ્યારે નુક્સાન થાય, મુશ્કેલી આવે, લોકો સાથ છોડે, અથવા પોતાની જ ભૂલ સામે આવે... ત્યારે અસલ ચહેરો દેખાય છે. અલ્લાહ સૂરા આલે ઇમરાનમાં ફરમાવે છે: وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا “અને જેથી અલ્લાહ ઈમાનવાળાઓને જાહેર કરી દે.” (સૂરા આલે ઇમરાન 3:166) અહીં એક વાત સમજવાની છે. ઇમ્તિહાન અલ્લાહને આપણાથી અજાણી કોઈ વાત જણાવવા માટે નથી. ઇમ્તિહાન આપણું અસલ આપણને જ બતાવે છે. સુખમાં આપણે કહીએ: “હું અલ્લાહ પર ભરોસો રાખું છું.” પણ મુશ્કેલીમાં સવાલ થાય: શું ખરેખર? સત્તા હોય ત્યારે ઇન્સાફ કરવો આસાન છે. નુક્સાન થાય ત્યારે પણ ઇન્સાફ રાખવો — એ ઇમ્તિહાન છે. લોકો વખાણ કરે ત્યારે નમ્ર રહેવું સારું છે. લોકો ટીકા કરે ત્યારે અખલાક ન છોડવો — એ વધારે મોટું કામ છે. એટલે મોમિન મુશ્કેલીને ફક્ત “મારી સાથે આવું કેમ થયું?” કહીને નથી જોતો. તે વિચાર કરે છે: “અલ્લાહ મને આમાંથી શું શીખવી રહ્યો છે?” ક્યારેક ઇમ્તિહાન આપણું ઈમાન મજબૂત કરે છે. ક્યારેક આપણી ભૂલ બતાવે છે. અને ક્યારેક આપણને એવા માણસોથી અલગ કરે છે જેમની ઉપર આપણે જરૂર કરતાં વધારે ભરોસો રાખ્યો હતો. આખરે એક જ વાત: મુશ્કેલી આવે ત્યારે ફરિયાદ કરતાં પહેલાં પોતાના દિલને તપાસજો. કદાચ ઇમ્તિહાન પરિસ્થિતિનું નહીં, તમારા ઈમાનનું છે.એક માણસ રોજ નમાઝમાં બહુ લાંબી દુઆ કરતો. “યા અલ્લાહ, મને માફ કરજો. મારી ઇબાદત કબૂલ કરજો.” એક દિવસ એના એક ઓળખીતાએ પૂછ્યું, “ભાઈ, એક વાત પૂછું?” “પૂછો.” “અલ્લાહ પાસેથી માફી માગો છો, પણ જે માણસના પૈસા તમે રોક્યા છે, એના પૈસા ક્યારે પાછા આપશો?” માણસ ચૂપ. “જે માણસને તમે અપમાનિત કર્યો, એની માફી ક્યારે માગશો?” હજી ચૂપ. “અને જે ગરીબ તમારી પાસે મદદ માંગવા આવ્યો હતો, એને તમે કાલે આવવાનું કહ્યું હતું. એ કાલ ક્યારે આવશે?” માણસે કહ્યું, “ભાઈ, અલ્લાહ બહુ રહેમ કરનાર છે.” વડીલે કહ્યું, “બેશક. પણ અલ્લાહના નામે બંદાનો હક દબાવીને, માત્ર અલ્લાહની માફીની આશા રાખવી આપણી પોતાની પસંદગી નથી.” આપણે ઘણી વાર દિનને બે ભાગમાં વહેંચી નાખ્યો છે. અલ્લાહ સાથેનો હિસાબ અલગ. અને માણસોના હક અલગ. નમાઝમાં ખૂબ સાવધાન. પણ વેપારમાં જરા પણ નહીં. રોજા માટે નિયમો યાદ. પણ મોઢેથી નીકળતા શબ્દો માટે નહીં. ઝકાતની વાત બહુ. પણ કોઈનો હક રોકાયો હોય, તો એની વાત નહીં. કુરઆન કહે છે: “અલ્લાહ તમને અમાનતો તેમના હકદારને સોંપવાનો હુકમ આપે છે.” સૂરહ અન-નિસા ૪:૫૮ તો સવાલ માત્ર એ નથી કે “મારી ઇબાદત કેટલી છે?” સવાલ આ પણ છે, “મારા હાથથી કોઈનો હક તો નથી દબાયો ને?” કારણ કે અલ્લાહની ઇબાદતનો અર્થ માણસોના હક ભૂલી જવો નથી. દિન મસ્જિદમાં પૂરો થતો નથી. દિન દુકાનમાં પણ છે. ઘરમાં પણ છે. નોકર સાથેના વ્યવહારમાં પણ છે. ગરીબ સાથેના વર્તનમાં પણ છે. અને કદાચ સૌથી મોટો ઇમ્તેહાન ત્યાં જ છે, જ્યાં કોઈ મજલિસ નથી, કોઈ માઈક નથી, કોઈ વાહવાહ નથી. ત્યાં ફક્ત અલ્લાહ જાણે છે કે આપણે ખરેખર કેવા છીએ. |
|
October 1
અસ્સલામુ અલૈકુમ વ રહમતુલ્લાહિ વ બરકાતુહુ સૂરા આલે ઇમરાન — ભાગ ૫૮ મુશ્કેલીમાં કોના પર ભરોસો? ઉહુદ પછી મોમિનો માટે ઇમ્તિહાન હજુ પૂરું થયું નહોતું. લોકોએ તેમને ડરાવ્યા: “તમારા સામે લોકો ભેગા થઈ રહ્યા છે. હવે સાવધાન રહેજો.” આવી વાત સાંભળીને સામાન્ય માણસ ગભરાઈ જાય. પણ મોમિનો શું બોલ્યા? حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ “અમારા માટે અલ્લાહ કાફી છે અને એ સૌથી બેસ્ટ કારસાજ છે.” (સૂરા આલે ઇમરાન 3:173) આ એક જ વાક્યમાં તવક્કુલની આખી સમજણ આવી જાય છે. તવક્કુલ એટલે બેસી રહેવું નહીં. પહેલા પોતાની જવાબદારી અદા કરવી. પછી પરિણામ અલ્લાહ પર છોડવું. આજના સમયમાં પણ કોઈ અફવા ફેલાય: “આ થશે.” “એ લોકો તમારી સામે છે.” “બધું બગડી જશે.” તો મોમિન તરત ગભરાઈને નિર્ણય નથી લેતો. પહેલા હકીકત તપાસે છે. પછી જે કરવું હોય તે કરે છે. અને દિલમાં કહે છે: “મારો ભરોસો અલ્લાહ પર છે.” કારણ કે ડર માણસને બીજા માણસનો ગુલામ બનાવી શકે છે. પણ તવક્કુલ માણસને અલ્લાહ સાથે જોડે છે. મુશ્કેલીમાં કોણ તમારી સાથે છે એ જોતા પહેલાં એક વાત યાદ રાખજો: અલ્લાહ તમારી સાથે છે. અને જેને આ વાતનો યકીન હોય, તે મુશ્કેલીમાં પણ અંદરથી તૂટતો નથી. એક માણસ રોજ નમાઝમાં બહુ લાંબી દુઆ કરતો. “યા અલ્લાહ, મને માફ કરજો. મારી ઇબાદત કબૂલ કરજો.” એક દિવસ એના એક ઓળખીતાએ પૂછ્યું, “ભાઈ, એક વાત પૂછું?” “પૂછો.” “અલ્લાહ પાસેથી માફી માગો છો, પણ જે માણસના પૈસા તમે રોક્યા છે, એના પૈસા ક્યારે પાછા આપશો?” માણસ ચૂપ. “જે માણસને તમે અપમાનિત કર્યો, એની માફી ક્યારે માગશો?” હજી ચૂપ. “અને જે ગરીબ તમારી પાસે મદદ માંગવા આવ્યો હતો, એને તમે કાલે આવવાનું કહ્યું હતું. એ કાલ ક્યારે આવશે?” માણસે કહ્યું, “ભાઈ, અલ્લાહ બહુ રહેમ કરનાર છે.” વડીલે કહ્યું, “બેશક. પણ અલ્લાહના નામે બંદાનો હક દબાવીને, માત્ર અલ્લાહની માફીની આશા રાખવી આપણી પોતાની પસંદગી નથી.” આપણે ઘણી વાર દીનને બે ભાગમાં વહેંચી નાખ્યો છે. અલ્લાહ સાથેનો હિસાબ અલગ. અને માણસોના હક અલગ. નમાઝમાં ખૂબ સાવધાન. પણ વેપારમાં જરા પણ નહીં. રોજા માટે નિયમો યાદ. પણ મોઢેથી નીકળતા શબ્દો માટે નહીં. ઝકાતની વાત બહુ. પણ કોઈનો હક રોકાયો હોય, તો એની વાત નહીં. કુરઆન કહે છે: “અલ્લાહ તમને અમાનતો તેમના હકદારને સોંપવાનો હુકમ આપે છે.” સૂરહ અન-નિસા ૪:૫૮ તો સવાલ માત્ર એ નથી કે “મારી ઇબાદત કેટલી છે?” સવાલ આ પણ છે, “મારા હાથથી કોઈનો હક તો નથી દબાયો ને?” કારણ કે અલ્લાહની ઇબાદતનો અર્થ માણસોના હક ભૂલી જવો નથી. દીન મસ્જિદમાં પૂરો થતો નથી. દીન દુકાનમાં પણ છે. ઘરમાં પણ છે. નોકર સાથેના વ્યવહારમાં પણ છે. ગરીબ સાથેના વર્તનમાં પણ છે. અને કદાચ સૌથી મોટો ઇમ્તેહાન ત્યાં જ છે, જ્યાં કોઈ મજલિસ નથી, કોઈ માઈક નથી, કોઈ વાહવાહ નથી. ત્યાં ફક્ત અલ્લાહ જાણે છે કે આપણે ખરેખર કેવા છીએ. |
|
|